Een gebouw moet worden gemaakt om te veranderen

  • 3 juni 2015

Het Vlaamse gebouwenpatrimonium is sterk verouderd. Dat is een probleem, want er komen enorme uitdagingen op ons af. Tegen het jaar 2060 zou de Vlaamse bevolking met 23% toenemen en zou 26% van de Vlamingen ouder dan 65 zijn. Bovendien wordt er nog meer gezinsverdunning verwacht. Ook de behoeften en verwachtingen van gebruikers en beleidsmakers zullen veranderen - denk maar aan energiezuinigheid en toegankelijkheid. Nieuwbouw moet daar nu al rekening mee houden. Of zoals Bob Van Reeth, de eerste Vlaamse bouwmeester, het ooit verwoordde: “Culturele duurzaamheid is dé ontwerpopgave voor de komende jaren. Een gebouw moet worden gemaakt om te veranderen.” Op dit moment bouwt Vlaanderen nog weinig met het oog op die verandering. De financiële en maatschappelijke implicaties van die starre houding zijn groot. Heel wat gebouwen zullen grondig gerenoveerd moeten worden. Dat zal leiden tot hoge kosten, hinder voor de omgeving, nood aan vervangende woon- en werkplekken tijdens de renovatie, meer transport, grondstoffenverbruik, afvalstromen enzovoort.

De studie ‘Veranderingsgericht bouwen: ontwikkeling van een beleids- en transitiekader’ gaat na hoe de Vlaamse bouwpraktijk de factor 'tijd' kan incalculeren. Het doel: ervoor zorgen dat gebouwen en zelfs hele wijken worden aangepast aan veranderende behoeften ('design for adaptability'), met oog voor het hergebruik of hoogwaardige recyclage van materialen ('design for disassembly'). De studie heeft al verschillende concrete resultaten opgeleverd: een kwalitatief evaluatiekader met ontwerprichtlijnen voor architecten en bouwheren; een syllabus met veel voorkomende begrippen; enkele begeleide voorbeelden uit de praktijk; en een eerste bewustmakingstraject om deze noodzakelijke transitie in Vlaanderen ingang te doen vinden.

In het kader van het Vlaams Materialenprogramma willen we een pilootproject opstarten om innovatieve bouwsystemen in de praktijk te brengen en versneld op de markt te introduceren.

Meer info via www.ovam.be/veranderingsgerichtbouwen